ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდმა პალატამ 11 დეკემბერს გამოაცხადა გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც, საქართველომ 2019 წლის 20-21 ივნისს, თბილისში გამართული საპროტესტო აქციის ძალადობრივი დაშლისას, ევროპული კონვენციის სამი უფლება დაარღვია. აღნიშნული საქმე ეხება მოვლენებს, რომლებიც ცნობილია სახელწოდებით „გავრილოვის ღამე“.

სასამართლოს გადაწყვეტილება

სტრასბურგის სასამართლომ ერთხმად დაადგინა, რომ საქართველომ დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-3 მუხლი, რომელიც კრძალავს არაადამიანურ და დამამცირებელ მოპყრობას. ეს დარღვევა 26 განმცხადებლიდან 24-ის მიმართ დადასტურდა. გარდა ამისა, სასამართლომ დაადგინა მე-10 მუხლის (გამოხატვის თავისუფლება) დარღვევა 14 განმცხადებლის შემთხვევაში და მე-11 მუხლის (შეკრების თავისუფლება) დარღვევა 11 განმცხადებლის შემთხვევაში. სასამართლომ არ დაადგინა 38-ე მუხლის (სახელმწიფოს ვალდებულება სასამართლოსთან თანამშრომლობის შესახებ) დარღვევა.

სასამართლოში შეტანილი იყო ხუთი განაცხადი: ბერიკაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ, კურდოვანიძე და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, ბაღაშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, სვანიძე საქართველოს წინააღმდეგ და ევგენიძე საქართველოს წინააღმდეგ.

„გავრილოვის ღამის“ მოვლენები

2019 წლის 20 ივნისს, თბილისში, პარლამენტის შენობის წინ მასშტაბური საპროტესტო აქცია გაიმართა, რომელიც რუსეთის დუმის დეპუტატის, სერგეი გავრილოვის საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში გამოჩენას მოჰყვა. აქცია, რომელიც თავდაპირველად მშვიდობიანი იყო, მოგვიანებით პოლიციასთან შეტაკებაში გადაიზარდა. სამართალდამცველებმა გამოიყენეს ცრემლსადენი გაზი, რეზინის ტყვიები და წყლის ჭავლი მომიტინგეების წინააღმდეგ. დაშავდა ასობით ადამიანი, მათ შორის ჟურნალისტები და პოლიციელები.

საქართველოს ხელისუფლების რეაქცია

„გავრილოვის ღამის“ მოვლენების შემდეგ, საქართველოს ხელისუფლებამ დაიწყო გამოძიება პოლიციის მხრიდან ძალის გადამეტების ფაქტებზე. რამდენიმე სამართალდამცველს ბრალი წაუყენეს, თუმცა საზოგადოების ნაწილი მიიჩნევს, რომ გამოძიება არაეფექტური იყო და პასუხისმგებლობა არავის დაკისრებია.

აღნიშნული მოვლენები მნიშვნელოვანი გამოცდა აღმოჩნდა საქართველოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისთვის და კვლავაც აქტუალურია საზოგადოებრივი დისკუსიებისთვის.

მომავალი პერსპექტივები

სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილება მნიშვნელოვანია ადამიანის უფლებების დაცვის თვალსაზრისით საქართველოში. ის ხაზს უსვამს სახელმწიფოს ვალდებულებას, დაიცვას მოქალაქეების შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება და გამოიძიოს ძალის გადამეტების ფაქტები. სასამართლოს გადაწყვეტილება ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას მომავალში მსგავსი საქმეების განხილვისას.