ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ (ECtHR), რომელიც მდებარეობს სტრასბურგში, 11 დეკემბერს გამოაცხადა გადაწყვეტილება 2019 წლის 20-21 ივნისის მოვლენებთან დაკავშირებით. აღნიშნული მოვლენები, რომლებიც ცნობილია როგორც „გავრილოვის ღამე“, მასობრივი საპროტესტო აქციებით დაიწყო და პოლიციის მხრიდან ძალის გადამეტებით დასრულდა. სასამართლომ დაადგინა, რომ საქართველომ დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის რამდენიმე მნიშვნელოვანი მუხლი.

სასამართლოს გადაწყვეტილება

სტრასბურგის სასამართლომ ერთხმად დაადგინა, რომ საქართველომ დაარღვია კონვენციის მე-3 მუხლი, რომელიც კრძალავს არაადამიანურ და დამამცირებელ მოპყრობას. ეს დარღვევა შეეხო 26 განმცხადებლიდან 24-ს. გარდა ამისა, სასამართლომ დაადგინა მე-10 მუხლის დარღვევა, რომელიც იცავს გამოხატვის თავისუფლებას (14 განმცხადებლის შემთხვევაში), და მე-11 მუხლის დარღვევა, რომელიც ეხება შეკრების თავისუფლებას (11 განმცხადებლის შემთხვევაში). სასამართლომ არ დაადგინა 38-ე მუხლის დარღვევა, რომელიც სახელმწიფოს სასამართლოსთან თანამშრომლობის ვალდებულებას გულისხმობს.

სასამართლოში შევიდა ხუთი განაცხადი: ბერიკაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ, კურდოვანიძე და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, ბაღაშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, სვანიძე საქართველოს წინააღმდეგ და კაპანაძე და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ.

„გავრილოვის ღამე“ - მოვლენების ქრონიკა

2019 წლის 20 ივნისს, თბილისში, პარლამენტის შენობის წინ დაიწყო მასობრივი საპროტესტო აქცია, რომელიც გამოწვეული იყო რუსეთის დუმის დეპუტატის, სერგეი გავრილოვის მიერ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში დაჯდომით. აღნიშნული ფაქტი საზოგადოების დიდმა ნაწილმა საქართველოს სუვერენიტეტის შელახვად მიიჩნია.

აქციის მონაწილეები მოითხოვდნენ პარლამენტის თავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძის გადადგომას და ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების დანიშვნას. საღამოს საპროტესტო აქცია ძალადობაში გადაიზარდა, როდესაც მომიტინგეებმა პარლამენტის შენობაში შეჭრა სცადეს. სამართალდამცავებმა გამოიყენეს ცრემლსადენი გაზი, რეზინის ტყვიები და წყლის ჭავლი აქციის დასაშლელად. შედეგად, დაშავდა ასობით ადამიანი, მათ შორის ჟურნალისტები და პოლიციელები. რამდენიმე ადამიანმა თვალი დაკარგა.

საქართველოს ხელისუფლების რეაქცია

მთავრობამ განაცხადა, რომ პოლიციამ იმოქმედა კანონის ფარგლებში და გამოიყენა პროპორციული ძალა. თუმცა, ადგილობრივმა და საერთაშორისო უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა გააკრიტიკეს პოლიციის ქმედებები და აღნიშნეს, რომ გამოყენებული ძალა გადაჭარბებული იყო.

მომავალი პერსპექტივები

სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილება მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, რადგან ის ხაზს უსვამს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას, დაიცვას ადამიანის უფლებები, მათ შორის შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება. გადაწყვეტილება ასევე მიუთითებს იმაზე, რომ ძალის გადამეტება დაუშვებელია და სამართალდამცავებმა უნდა იმოქმედონ კანონის ფარგლებში. მოსალოდნელია, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება გავლენას მოახდენს საქართველოს სასამართლო პრაქტიკაზე და ხელს შეუწყობს ადამიანის უფლებების დაცვის სტანდარტების გაუმჯობესებას.