ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ (ECtHR) 11 დეკემბერს გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც საქართველომ დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის სამი მუხლი 2019 წლის 20-21 ივნისს თბილისში განვითარებული მოვლენების დროს, რომლებიც ცნობილია როგორც „გავრილოვის ღამე“. გადაწყვეტილება ეხება საქმეებს Berikashvili v. Georgia, Kurdovanidze and others v. Georgia, Baghashvili and others v. Georgia, Svanadze v. Georgia და Tapladze v. Georgia.

სასამართლოს გადაწყვეტილება

სტრასბურგის სასამართლოს დიდმა პალატამ ერთხმად დაადგინა, რომ საქართველომ დაარღვია კონვენციის მე-3 მუხლი (არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობა) 26 განმცხადებლიდან 24-თან მიმართებაში. ასევე, დადგინდა მე-10 მუხლის (გამოხატვის თავისუფლება) დარღვევა 14 განმცხადებლისთვის და მე-11 მუხლის (შეკრების თავისუფლება) დარღვევა 11 განმცხადებლისთვის. სასამართლომ არ დაადგინა 38-ე მუხლის დარღვევა, რომელიც სასამართლოსთან თანამშრომლობის ვალდებულებას ეხება.

სასამართლომ დეტალურად შეისწავლა საქმის მასალები და დაადგინა, რომ პოლიციის მიერ გამოყენებული ძალა გადაჭარბებული იყო და არ შეესაბამებოდა სიტუაციის სიმძიმეს. კერძოდ, გამოყენებული იყო რეზინის ტყვიები და ცრემლსადენი გაზი მომიტინგეების წინააღმდეგ, რამაც გამოიწვია სერიოზული დაზიანებები.

კონტექსტი: „გავრილოვის ღამე“

2019 წლის 20 ივნისს, თბილისში, პარლამენტის შენობის წინ დაიწყო მასობრივი საპროტესტო აქცია, რომელიც გამოწვეული იყო რუსეთის დუმის დეპუტატის, სერგეი გავრილოვის საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში გამოჩენით. აღნიშნულმა ფაქტმა საზოგადოების დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია და პარლამენტის წინ აქცია დაიწყო. ღამით აქცია ძალადობრივად დაიშალა პოლიციის მიერ, რასაც მოჰყვა ასობით ადამიანის დაშავება და დაკავება.

მომდევნო დღეებში საპროტესტო აქციები გაგრძელდა, რომლის მთავარი მოთხოვნები იყო შინაგან საქმეთა მინისტრის გადადგომა და ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარება. ხელისუფლებამ აქციის მონაწილეების წინააღმდეგ კვლავ გამოიყენა ძალა.

მომავალი პერსპექტივები

სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილება სავალდებულოა საქართველოსთვის და სახელმწიფოს ეკისრება ვალდებულება, უზრუნველყოს დარღვევების აღმოფხვრა და დაზარალებულებისთვის კომპენსაციის გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მნიშვნელოვანია ადამიანის უფლებების დაცვის თვალსაზრისით და ხაზს უსვამს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას, დაიცვას მოქალაქეების შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება.

გარდა ამისა, გადაწყვეტილება შეიძლება გახდეს მნიშვნელოვანი პრეცედენტი მომავალი მსგავსი საქმეებისთვის და ხელს შეუწყობს პოლიციის მხრიდან ძალის გადამეტების პრევენციას.