საქართველოს პარლამენტმა, 9 დეკემბერს, კანონში „იარაღის შესახებ“ ცვლილებების პაკეტის ფარგლებში, მიიღო კანონი, რომელიც ჯანდაცვის სამინისტროს ფსიქიკური ჯანმრთელობის მონაცემთა ცენტრალიზებული ბაზის შექმნას ავალდებულებს. ბაზაში განთავსდება ინფორმაცია ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირებზე, ასევე ალკოჰოლიზმით, ნარკომანიითა და სხვა ნივთიერებებზე დამოკიდებულებით დაავადებულებზე. პროექტის განხორციელებაში შინაგან საქმეთა სამინისტროც მიიღებს მონაწილეობას. მონაცემთა ბაზა 2026 წლის 1 მარტისთვის უნდა შეიქმნას.
კრიტიკა და შეშფოთება
აღნიშნულმა ცვლილებებმა საზოგადოების გარკვეულ ნაწილში, განსაკუთრებით ფსიქოლოგებსა და უფლებადამცველებში, შეშფოთება გამოიწვია. მათი განცხადებით, არსებობს რისკი, რომ აღნიშნული ბაზა გამოყენებულ იქნას კონტროლის, დისკრიმინაციისა და მანიპულირების ინსტრუმენტად.
კრიტიკოსები ხაზს უსვამენ მონაცემთა დაცვის მექანიზმების არასაკმარისობასა და ინფორმაციის არასათანადოდ გამოყენების პოტენციურ საფრთხეებს. ისინი ასევე აღნიშნავენ, რომ შესაძლოა მოხდეს სტიგმატიზაცია და საზოგადოების მხრიდან უარყოფითი დამოკიდებულების გაღრმავება ფსიქიკური პრობლემების მქონე პირების მიმართ.
სახელმწიფო არგუმენტები
კანონის ინიციატორები აცხადებენ, რომ აღნიშნული ბაზის შექმნა აუცილებელია ეფექტიანი მექანიზმების შესაქმნელად, რომლებიც მიმართული იქნება საზოგადოების უსაფრთხოებისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირების უფლებების დაცვისკენ. მათი თქმით, დროული და სანდო ინფორმაციის არარსებობის შემთხვევაში, სახელმწიფო ვერ შეძლებს სათანადოდ უზრუნველყოს აღნიშნული მიზნების მიღწევა.
მმართველ გუნდში ასევე აღნიშნავენ, რომ ბაზა ხელს შეუწყობს შესაბამისი სამედიცინო დახმარების დროულად გაწევას და რისკების ეფექტურად მართვას.
მომავალი პერსპექტივები
მიუხედავად პარლამენტის მიერ კანონის მიღებისა, დისკუსია საკითხის ირგვლივ კვლავ გრძელდება. მნიშვნელოვანია, რომ შეიქმნას ეფექტიანი გარანტიები მონაცემთა დაცვისა და მათი არასათანადოდ გამოყენების პრევენციისთვის. ასევე, აუცილებელია საზოგადოებაში ცნობიერების ამაღლება ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ, რათა შემცირდეს სტიგმატიზაცია და გაიზარდოს ტოლერანტობა ფსიქიკური პრობლემების მქონე პირების მიმართ.
ამასთან, გასათვალისწინებელია საერთაშორისო გამოცდილება ამ მიმართულებით და საუკეთესო პრაქტიკის გაზიარება, რათა შეიქმნას მონაცემთა ბაზა, რომელიც ეფექტიანად მოემსახურება საზოგადოების ინტერესებსა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირთა უფლებებს.
