ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდმა პალატამ 11 დეკემბერს გამოაცხადა გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, საქართველომ 2019 წლის 20-21 ივნისს, ე.წ. „გავრილოვის ღამის“ აქციის ძალადობრივი დარბევის დროს, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის სამი მუხლი დაარღვია. გადაწყვეტილება ერთხმად იქნა მიღებული.

დარღვევები

სასამართლომ დაადგინა, რომ საქართველომ დაარღვია კონვენციის მე-3 მუხლი, რომელიც კრძალავს არაადამიანურ და დამამცირებელ მოპყრობას 26 განმცხადებლიდან 24-თან მიმართებაში. ასევე დადგინდა მე-10 მუხლის დარღვევა, რომელიც იცავს გამოხატვის თავისუფლებას 14 განმცხადებლის შემთხვევაში და მე-11 მუხლის დარღვევა, რომელიც შეკრების თავისუფლებას ეხება, 11 განმცხადებლის შემთხვევაში. სასამართლომ ვერ იპოვა 38-ე მუხლის დარღვევა, რომელიც სახელმწიფოს სასამართლოსთან თანამშრომლობის ვალდებულებას გულისხმობს.

სასამართლომ განიხილა ხუთი განცხადება: ბერიკაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ, კურდოვანიძე და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, ბაღაშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ, სვანიძე საქართველოს წინააღმდეგ.

კონტექსტი: 20-21 ივნისის აქცია

2019 წლის 20 ივნისს, თბილისში, პარლამენტის წინ მასშტაბური საპროტესტო აქცია დაიწყო, რომელიც რუსეთის დუმის დეპუტატის, სერგეი გავრილოვის პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში გამოჩენას მოჰყვა. აქცია ანტიოკუპაციურ ხასიათს ატარებდა და მასში ათასობით ადამიანი მონაწილეობდა. ღამით, აქცია ძალადობაში გადაიზარდა, რის შემდეგაც პოლიციამ ცრემლსადენი გაზი, რეზინის ტყვიები და წყლის ჭავლი გამოიყენა დემონსტრანტების დასაშლელად. დარბევის შედეგად, დაშავდა ასობით ადამიანი, მათ შორის ჟურნალისტები და პოლიციელები.

დამატებითი ინფორმაცია

ამ გადაწყვეტილებამდე, საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა უარყო ინფორმაცია, თითქოს ისრაელის ქნესეთის წევრების თბილისში დაგეგმილი ვიზიტი ტერორისტული საფრთხის გამო გადაიდო. გავრცელებული ინფორმაციით, ისრაელის დელეგაციას ეკონომიკური და დიპლომატიური თანამშრომლობის ხელშეწყობის მიზნით უნდა მიეღო მონაწილეობა „ისრაელის კვირეულის“ კონფერენციაში. სუს-ის განცხადებით, არც საქართველოს და არც ისრაელის უსაფრთხოების სამსახურებს არ ჰქონდათ ინფორმაცია საქართველოში ტერორისტული აქტის შესაძლო განხორციელების შესახებ.

სამომავლო პერსპექტივები

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისით, რომ იგი ხაზს უსვამს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას, დაიცვას მოქალაქეების უფლებები შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლებაზე, განსაკუთრებით საპროტესტო აქციების დროს. გადაწყვეტილება ასევე მიუთითებს იმაზე, რომ ძალის გადამეტებულმა გამოყენებამ საპროტესტო აქციების დარბევისას შესაძლოა ადამიანის უფლებების სერიოზული დარღვევები გამოიწვიოს. საქართველოს მთავრობას მოუწევს ამ გადაწყვეტილების გათვალისწინება და შესაბამისი ზომების მიღება, რათა მომავალში თავიდან აიცილოს მსგავსი დარღვევები.